Kho lạnh cần đèn LED chuyên dụng vì lạnh, ẩm và chu kỳ bật tắt tác động lên bộ đèn, không riêng chip LED. Driver, dây điện, vật liệu và phụ kiện làm kín xuống cấp dần, nên đèn sáng ổn lúc nghiệm thu chưa đủ để kết luận. Phần lớn đèn kho lạnh SOHOBI vận hành được đến −30°C.
Điều gì trong môi trường kho lạnh làm đèn thông thường dễ gặp vấn đề?
Kho mát có nhiệt độ từ 0 đến 10°C, kho đông là kho dưới 0°C. Kho lạnh thường đặt lên đèn ba điều kiện: nhiệt độ thấp, hơi ẩm đọng sương và việc bật tắt theo người ra vào. Đèn LED thông thường không được thiết kế để chịu cả ba điều kiện này, nên dễ hỏng sớm trong kho lạnh. Mỗi điều kiện tác động lên một nhóm bộ phận khác nhau. Hư hỏng vì thế tích lũy dần, không xảy ra ngay lúc lắp.
Nhiệt độ thấp ảnh hưởng linh kiện điện và vật liệu
Chip LED là đi ốt phát sáng, nên vẫn sáng được khi nhiệt độ âm sâu. Driver thì nhạy với lạnh hơn chip. Ở nhiệt độ rất thấp, điện trở và tụ điện trong driver có thể đổi đặc tính điện. Đèn khi đó lên sáng chậm hoặc hoạt động bất thường lúc khởi động. Dây điện và một số loại nhựa như polycarbonate (PC) cũng giòn hơn khi lạnh sâu.
Hơi ẩm và ngưng tụ tạo rủi ro xâm nhập vào bộ đèn
Mỗi lần mở cửa, không khí ấm và ẩm từ ngoài tràn vào, gặp lạnh thì ngưng tụ thành sương bám trên bề mặt đèn. Nếu bộ đèn không kín, hơi ẩm ngấm vào bên trong và đọng trên linh kiện điện. Hậu quả là nguy cơ đoản mạch, ăn mòn và chạm điện tăng lên. Vì vậy phụ kiện làm kín phải giữ độ kín, và cấp IP phải khớp mức ẩm hoặc ướt tại từng vị trí lắp. SOHOBI giải thích cách đọc cấp IP trong bài tiêu chuẩn IP cho đèn kho lạnh.
Chu kỳ bật tắt tạo ứng suất nóng lạnh
Nhiều kho lạnh bật đèn khi có người vào và tắt đèn khi người rời đi. Khi sáng, đèn tự nóng lên. Khi tắt, đèn nguội dần về nhiệt độ của kho. Mỗi vòng như vậy làm các vật liệu trong bộ đèn giãn nở và co lại với tốc độ khác nhau. Kho có nhiều lượt ra vào mỗi ngày thì đèn trải qua nhiều vòng như thế.
Khi đèn bật tắt nhiều lần, chu kỳ nóng lạnh tạo ứng suất tại các điểm tiếp xúc giữa các vật liệu. Theo thời gian, mối hàn trong driver có thể lỏng, gioăng co giãn nhiều lần rồi hở dần, và thấu kính có thể nứt. Đèn khi đó nhấp nháy hoặc tắt hẳn. Chu kỳ nóng lạnh đẩy nhanh hao mòn, nên bộ đèn có nguy cơ hỏng sớm hơn.
Vì sao chip LED hoạt động tốt trong lạnh vẫn chưa đủ để kết luận cả bộ đèn phù hợp?
Chip LED chịu lạnh tốt chưa có nghĩa cả bộ đèn chịu lạnh tốt. Một bộ đèn gồm chip, driver, dây điện, thấu kính, vỏ và các phụ kiện làm kín, mỗi bộ phận có giới hạn riêng. Đèn chuyên dụng khác đèn LED thông thường ở chỗ cả bộ đèn chịu được nhiệt độ thấp, hơi ẩm và chu kỳ bật tắt. Bảng dưới đây so sánh từng bộ phận.
|
Bộ phận |
Điều xảy ra khi không phù hợp với kho lạnh |
Đèn chuyên dụng khác ở điểm nào |
|
Chip LED |
Gần như không bị ảnh hưởng, lạnh còn có thể có lợi cho khả năng phát sáng |
Không tạo ra khác biệt, vì chip chịu lạnh tốt ở cả đèn LED thông thường |
|
Driver |
Linh kiện đổi đặc tính điện, chất điện phân trong tụ có thể đóng băng |
Driver làm việc được trong dải nhiệt độ của kho |
|
Dây điện |
Vỏ nhựa giòn và nứt, lõi hở, oxy hóa rồi đứt |
Dây phù hợp với môi trường lạnh |
|
Thấu kính và tấm tán quang nhựa |
Thấu kính PC có thể giòn hơn khi lạnh, dễ nứt khi sốc nhiệt và chu kỳ nóng lạnh |
Vật liệu chịu được lạnh và chu kỳ nóng lạnh |
|
Vỏ đèn |
Oxy hóa, ăn mòn khi ẩm lâu ngày, rồi hở và thấm nước |
Vỏ chống ăn mòn |
|
Phụ kiện làm kín: gioăng, đầu siết cáp, van cân bằng áp suất |
Co giãn rồi hở, hơi ẩm ngấm vào |
Giữ được độ kín qua nhiều chu kỳ nóng lạnh |
Driver phải làm việc đúng trong dải nhiệt độ của kho
Driver là bộ nguồn điện tử cấp điện ổn định cho chip LED. Nhiều tụ điện hóa trong driver chứa chất điện phân dạng lỏng, và chất này có thể đóng băng khi nhiệt độ rất thấp. Khi đó tụ không nạp xả điện được. Nhiệt độ hoạt động của đèn phụ thuộc vào driver và được ghi trong thông số của từng mã. Bạn đối chiếu thông số này với nhiệt độ thực tế của kho. SOHOBI chia sẻ cách kiểm thông số này trong bài chọn đèn LED kho lạnh.
Dây điện và vật liệu có thể suy giảm trong điều kiện lạnh
Dây điện có lớp vỏ nhựa, và lớp vỏ này giòn hơn khi lạnh sâu, nhất là ở nơi có rung lắc. Vỏ nứt làm hở lõi dẫn điện, lõi hở bị oxy hóa dần rồi đứt. Một số bộ đèn dùng thấu kính làm từ polycarbonate (PC), một loại nhựa giòn hơn khi lạnh. Nguy cơ nứt tăng khi gặp sốc nhiệt hoặc chu kỳ nóng lạnh, nên lạnh đơn thuần không phải nguyên nhân duy nhất.
Vỏ đèn LED phổ biến làm bằng nhôm, một số đèn dùng thép. Trong kho lạnh ẩm, vỏ có thể bị oxy hóa và ăn mòn kim loại. Lâu ngày vỏ hở và nước thấm vào bên trong. SOHOBI phân tích riêng trong bài vật liệu và độ bền của đèn kho lạnh.
Phụ kiện làm kín phải duy trì khả năng bảo vệ trước hơi ẩm
Phụ kiện làm kín gồm gioăng, đầu siết cáp và van cân bằng áp suất. Gioăng tạo đường làm kín quanh thấu kính và thân đèn. Đầu siết cáp làm kín vị trí cáp đi vào vỏ đèn. Khi đèn nóng lên rồi nguội đi, áp suất bên trong thay đổi và tạo lực lên gioăng. Van cân bằng áp suất giúp giảm chênh lệch này.
Một số vật liệu làm kín phải được đổ và đóng rắn ở nhiệt độ trên 0°C. Ở nơi dưới 0°C, công đoạn này khó đạt chất lượng, nên một số bộ phận được làm kín sẵn ở khâu sản xuất. SOHOBI giải thích cách giữ độ kín khi lắp đặt trong bài đèn cho khu vực ẩm và khu vực ướt trong kho lạnh.
Nhiệt tỏa thấp có ý nghĩa gì khi chọn đèn cho kho lạnh?
Đèn LED tỏa ít nhiệt tốt cho kho lạnh vì không làm tăng tải cho hệ thống làm lạnh. Khi hoạt động, bộ đèn chuyển điện năng thành ánh sáng và nhiệt, và nhiệt này đều đi vào kho. Phần điện năng hao phí thành nhiệt càng thấp thì nhiệt thêm vào kho càng ít. Vì vậy nhiệt tỏa thấp là một tiêu chí của chiếu sáng kho lạnh. Hàng hóa trong kho cũng ít chịu rủi ro hư hỏng khi nhiệt độ tăng.
Câu hỏi thường gặp
Đèn chạy ổn lúc nghiệm thu có loại trừ rủi ro do chu kỳ nóng lạnh về sau không?
Đèn chạy ổn lúc nghiệm thu không loại trừ được rủi ro do chu kỳ nóng lạnh về sau. Kết quả đó chỉ cho biết bộ đèn hoạt động tốt ở thời điểm nghiệm thu. Chu kỳ nóng lạnh khi bật tắt vẫn tạo ứng suất lên mối hàn, vật liệu và phụ kiện làm kín theo thời gian. Đèn LED chuyên dụng cho kho lạnh phải chịu được các chu kỳ này, không chỉ chạy tốt lúc mới lắp.
Đèn chống thấm có thể thay thế đèn chuyên dụng cho kho lạnh không?
Đèn chống thấm không thay thế được đèn chuyên dụng cho kho lạnh. Chống thấm chỉ cho biết bộ đèn ngăn nước và hơi ẩm ở mức nào, không cho biết bộ đèn chịu được nhiệt độ thấp. Driver, dây điện, vật liệu và chu kỳ nóng lạnh vẫn là những điểm hỏng riêng, khả năng chống thấm không bù được. Đèn chuyên dụng phải đáp ứng cả hai yêu cầu: chống ẩm và chịu lạnh.
Danh mục: Đèn led kho xưởng
